# Hợp đồng lao động vô hiệu

Hiệu lực của hợp đồng được xem xét trên các phương diện về chủ thể, nội dung, không gian, thời gian áp dụng. Điều kiện có hiệu lực của hợp đồng lao động gồm:

\- Điều kiện về chủ thể

\- Điều kiện về nguyên tắc giao kết

\- Điều kiện về hình thức của hợp đồng lao động

\- Điều kiện về nội dung của hợp đồng lao động

Việc xác định thời điểm phát sinh hiệu lực của hợp đồng lao động có ý nghĩa quan trọng, vì đây là thời điểm bắt đầu phát sinh quyền và nghĩa vụ của người sử dụng lao động và người lao động theo hợp đồng lao động đã giao kết.

Hiện nay, Bộ luật lao động 2019 không đưa ra khái niệm cụ thể về hợp đồng lao động vô hiệu. Dựa trên các điều kiện có hiệu lực của hợp đồng lao động, có thể khái quát hợp đồng lao động vô hiệu là hợp đồng chứa đựng các yếu tố không đáp ứng được các yêu cầu của pháp luật để đảm bảo cho hợp đồng phát sinh hiệu lực pháp luật nên không có giá trị pháp lý ràng buộc người lao động và người sử dụng lao động kể từ thời điểm xác lập.

1\. Các trường hợp hợp đồng lao động vô hiệu

Điều 49 Bộ luật lao động 2019 quy định có 02 trường hợp hợp đồng lao động vô hiệu gồm:

*Hợp đồng lao động vô hiệu toàn bộ trong trường hợp*:

\- Toàn bộ nội dung của hợp đồng lao động vi phạm pháp luật;

\- Người giao kết hợp đồng lao động không đúng thẩm quyền hoặc vi phạm nguyên tắc tự nguyện, bình đẳng, thiện chí, hợp tác và trung thực khi giao kết hợp đồng lao động;

\- Công việc đã giao kết trong hợp đồng lao động là công việc mà pháp luật cấm.

*Hợp đồng lao động vô hiệu từng phần* khi nội dung của phần đó vi phạm pháp luật nhưng không ảnh hưởng đến các phần còn lại của hợp đồng.

2\. Xử lý hợp đồng lao động vô hiệu

*2.1. Khi hợp đồng lao động bị tuyên bố vô hiệu từng phần thì xử lý như sau (Điều 9 Nghị định 145/2020/NĐ-CP):*

*(1)* Khi hợp đồng lao động bị tuyên bố vô hiệu từng phần, người sử dụng lao động và người lao động tiến hành sửa đổi, bổ sung phần của hợp đồng lao động bị tuyên bố vô hiệu cho phù hợp với thỏa ước lao động tập thể và pháp luật.

*(2)* Quyền, nghĩa vụ và lợi ích của hai bên trong thời gian từ khi bắt đầu làm việc theo hợp đồng lao động bị tuyên bố vô hiệu từng phần đến khi hợp đồng lao động được sửa đổi, bổ sung thì được giải quyết theo thỏa ước lao động tập thể đang áp dụng, trường hợp không có thỏa ước lao động tập thể thì thực hiện theo quy định của pháp luật.

Trường hợp hợp đồng lao động bị tuyên bố vô hiệu có tiền lương thấp hơn so với quy định của pháp luật về lao động, thỏa ước lao động tập thể đang áp dụng thì hai bên phải thỏa thuận lại mức lương cho đúng quy định và người sử dụng lao động có trách nhiệm xác định phần chênh lệch giữa tiền lương đã thỏa thuận lại so với tiền lương trong hợp đồng lao động bị tuyên bố vô hiệu để hoàn trả cho người lao động tương ứng với thời gian làm việc thực tế theo hợp đồng lao động bị tuyên bố vô hiệu.

*(3)* Trường hợp hai bên không thống nhất sửa đổi, bổ sung các nội dung đã bị tuyên bố vô hiệu thì:

\+ Thực hiện chấm dứt hợp đồng lao động;

\+ Quyền, nghĩa vụ, lợi ích của hai bên từ khi bắt đầu làm việc theo hợp đồng lao động bị tuyên bố vô hiệu từng phần đến khi chấm dứt hợp đồng lao động được thực hiện theo khoản *(2)*;

\+ Giải quyết chế độ trợ cấp thôi việc;

\+ Thời gian làm việc của người lao động theo hợp đồng lao động bị tuyên bố vô hiệu được tính là thời gian người lao động làm việc cho người sử dụng lao động để làm căn cứ thực hiện chế độ theo quy định của pháp luật về lao động.

*2.2. Xử lý hợp đồng lao động vô hiệu toàn bộ*

*\* Xử lý hợp đồng lao động vô hiệu toàn bộ do người giao kết không đúng thẩm quyền hoặc vi phạm nguyên tắc giao kết hợp đồng lao động (Điều 10 Nghị định 145/2020/NĐ-CP)*

*(1)* Khi hợp đồng lao động bị tuyên bố vô hiệu toàn bộ, người lao động và người sử dụng lao động ký lại hợp đồng lao động theo đúng quy định của pháp luật.

*(2)* Quyền, nghĩa vụ và lợi ích của người lao động kể từ khi bắt đầu làm việc theo hợp đồng lao động bị tuyên bố vô hiệu cho đến khi hợp đồng lao động được ký lại thực hiện như sau:

\- Nếu quyền, lợi ích của mỗi bên trong hợp đồng lao động không thấp hơn quy định của pháp luật, thỏa ước lao động tập thể đang áp dụng thì quyền, nghĩa vụ, lợi ích của người lao động được thực hiện theo nội dung hợp đồng lao động bị tuyên bố vô hiệu;

\- Nếu hợp đồng lao động có nội dung về quyền, nghĩa vụ, lợi ích của mỗi bên vi phạm pháp luật nhưng không ảnh hưởng đến phần nội dung khác của hợp đồng lao động thì quyền, nghĩa vụ và lợi ích của người lao động thực hiện theo khoản 2 Điều 9 Nghị định 145/2020/NĐ-CP;

\- Thời gian người lao động làm việc theo hợp đồng lao động bị tuyên bố vô hiệu được tính là thời gian làm việc của người lao động cho người sử dụng lao động để làm căn cứ thực hiện chế độ theo quy định của pháp luật về lao động.

*(3)* Trường hợp không ký lại hợp đồng lao động bị tuyên bố vô hiệu toàn bộ thì:

\- Thực hiện chấm dứt hợp đồng lao động;

\- Quyền, nghĩa vụ, lợi ích của người lao động kể từ khi bắt đầu làm việc theo hợp đồng lao động bị tuyên bố vô hiệu cho đến khi chấm dứt hợp đồng lao động được thực hiện theo quy định tại khoản *(2)*;

\- Giải quyết chế độ trợ cấp thôi việc.

*\* Xử lý hợp đồng lao động vô hiệu toàn bộ do toàn bộ nội dung của hợp đồng lao động vi phạm pháp luật hoặc công việc đã giao kết trong hợp đồng lao động là công việc mà pháp luật cấm (Điều 11 Nghị định 145/2020/NĐ-CP)*

*(1)* Khi hợp đồng lao động bị tuyên bố vô hiệu toàn bộ, người lao động và người sử dụng lao động giao kết hợp đồng lao động mới theo đúng quy định của pháp luật.

*(2*) Quyền, nghĩa vụ và lợi ích của người lao động kể từ khi bắt đầu làm việc theo hợp đồng lao động bị tuyên bố vô hiệu cho đến khi giao kết hợp đồng lao động mới thực hiện theo quy định tại khoản 2 Điều 10 Nghị định 145/2020/NĐ-CP.

*(3)* Trường hợp hai bên không giao kết hợp đồng lao động mới thì:

\- Thực hiện chấm dứt hợp đồng lao động;

\- Quyền, nghĩa vụ, lợi ích của người lao động kể từ khi bắt đầu làm việc theo hợp đồng lao động bị tuyên bố vô hiệu đến khi chấm dứt hợp đồng lao động được thực hiện theo khoản *(2);*

*-* Người sử dụng lao động trả cho người lao động một khoản tiền do hai bên thỏa thuận nhưng cứ mỗi năm làm việc ít nhất bằng một tháng lương tối thiểu vùng theo tháng áp dụng đối với địa bàn người lao động làm việc do Chính phủ quy định tại thời điểm quyết định tuyên bố hợp đồng lao động vô hiệu. Thời gian làm việc của người lao động để tính trợ cấp là thời gian làm việc thực tế theo hợp đồng lao động bị tuyên bố vô hiệu;

\- Giải quyết chế độ trợ cấp thôi việc đối với các hợp đồng lao động trước hợp đồng lao động bị tuyên bố vô hiệu, nếu có.

3\. Thẩm quyền tuyên bố hợp đồng lao động vô hiệu

Toà án nhân dân có quyền tuyên bố hợp đồng lao động vô hiệu.

Các vấn đề liên quan đến việc xử lý hợp đồng lao động vô hiệu thuộc thẩm quyền giải quyết của Toà án theo quy định của Bộ luật tố tụng dân sự.
